Besluit over financiering voor Oekraïne

De leiders van de Europese Unie hebben ingestemd met het verstrekken van een rentevrije lening aan Oekraïne, bedoeld om de militaire en economische behoeften van het land de komende twee jaar te ondersteunen, aldus de voorzitter van de EU-Raad, Antonio Costa. In de vroege uren van vrijdag besloten de leiders om geld te lenen op de kapitaalmarkten om Oekraïne te helpen in haar verdedigingsstrategie tegen Rusland, in plaats van gebruik te maken van bevroren Russische activa, meldden diplomaten.

Details van de financiering

De EU heeft besloten om 90 miljard euro (ongeveer 105,5 miljard dollar) te verschaffen aan Oekraïne voor de jaren 2026-2027. Costa verklaarde dat een overeenkomst was gesloten en dat de toezegging was gedaan en uitgevoerd. Hij liet echter niet weten waar het geld precies vandaan zou komen, hoewel het uit de kapitaalmarkten zou worden gehaald, met garanties vanuit de EU-begroting.

Een conceptversie van de conclusies van de top, ingezien door Reuters, gaf aan dat het geld niet uit de controversiële plannen zou komen om Russische bevroren activa te gebruiken voor een lening om Oekraïne te ondersteunen, maar uit kapitaalmarkten, bevestigd door garanties gekoppeld aan de EU-begroting.

Discussie over gebruik van Russische activa

Tegelijkertijd blijft de discussie over een mogelijke lening gebaseerd op Russische centrale bankactiva voortduren tussen EU-lidstaten en het Europees Parlement. De akkoordverlening op vrijdag zal geen invloed hebben op de financiële verplichtingen van onder andere Hongarije, Slowakije en Tsjechië, die niet bereid waren bij te dragen aan de financiering van Oekraïne, aldus het document.

Reacties uit Rusland

Kirill Dmitriev, de speciale gezant van de Russische president Vladimir Poetin voor investeringen en economische samenwerking, stelde dat na de beslissing van de EU-leiders om te lenen in plaats van gebruik te maken van bevroren Russische activa, ‘de wet en rationaliteit hadden gewonnen.’

Hij verklaarde op X (voorheen Twitter) dat een grote slag was toegebracht aan de EU-warmongers, onder leiding van Ursula von der Leyen, waarbij hij aangaf dat de illegale plannen om Russische reserves te gebruiken waren geblokkeerd.

Standpunt van Oekraïne

De Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy uitte op vrijdag zijn dank aan de EU voor de lening, die volgens hem de begrotingstekorten van het land versterkt. Hij benadrukte dat het een Belgische steun is die de weerbaarheid van Oekraïne daadwerkelijk verbetert.

Hij voegde eraan toe dat het van belang is dat Russische activa voorlopig niet worden vrijgegeven en dat Oekraïne een financiële waarborg heeft gekregen voor de komende jaren. Oekraïne zal de lening alleen terugbetalen uit gezamenlijke leningen zodra het oorlogsschadevergoeding ontvangt van Moskou. Tot die tijd blijven de Russische activa bevroren, en de EU behoudt zich het recht voor deze te gebruiken voor de terugbetaling, aldus het document.

Politieke en juridische complicaties

Een EU-diplomaat vertelde Reuters dat de beslissing betekende dat Oekraïne twee jaar financiering kon veiligstellen. Het proces van het opzetten van de lening had urenlang geduurd, vooral vanwege de technische en juridische complexiteit van gebruik van bevroren Russische activa, die op dat moment te ingewikkeld en politiek gevoelig bleken.

Een tweede diplomaat merkte op dat EU-leiders zich van de poging om Oekraïne te helpen via bevroren Russische fondsen hadden afzijdig gehouden, onder meer vanwege de belangrijke garanties die nodig waren voor het tegenhouden van mogelijke juridische en financiële repercussies vanuit Moskou.

Internationale en nationale reacties

Vóór de beslissing van vrijdag verklaarden analisten dat het gebruik van bevroren Russische activa de enige haalbare optie leek om Oekraïne financieel te ondersteunen. Deze aanpak zou bovendien historisch zijn, aangezien Duitse staatsactiva tijdens de Tweede Wereldoorlog niet werden geplunderd.

Friedrich Merz, de Duitse bondskanselier, waarschuwde vooraf dat de kans op een akkoord slechts ‘50-50’ was. De Belgische premier Bart De Wever liet weten dat hij nog steeds bezorgd was over de juridische en financiële risico’s van de plannen, vooral omdat België bang was dat het later mogelijk Rusland zou moeten compenseren in geval de juridische procedures werden gewonnen.

België had van andere EU-landen binding garanties geëist dat alle mogelijke aansprakelijkheden zouden worden gedekt, inclusief het gebruik van Russische activa buiten België. Enkele landen, waaronder Duitsland en Nederland, stemden in met het voorstel om een lening te ondersteunen, terwijl Italië en Bulgarije aanvankelijk terughoudend bleven.

De hierbij betrokken leiders concludeerden dat het vermijden van chaos en verdeeldheid het belangrijkste was, aldus De Wever.