Invoering van visumbeperkingen en diplomatieke afspraken

Het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken heeft onlangs aangekondigd dat er beperkingen gelden voor visa voor burgers van de Democratische Republiek Congo (DRC). Volgens de Britse overheid is deze maatregel genomen omdat de DRC niet voldoende heeft meegewerkt aan de nieuwe beleidslijn voor het terugzenden van migranten zonder papieren en personen die strafbare feiten hebben gepleegd.

De verklaring, die zaterdagavond werd afgegeven, vermeldt dat naast het visumbeleid ook overeenkomsten met Angola en Namibië zijn gesloten. Deze landen hebben toegezegd hun inspanningen te verhogen om hun staatsburgers terug te nemen uit het Verenigd Koninkrijk.

Context en achtergrond van de nieuwe migratie- en deportatiebeleid

Deze maatregelen vormen de eerste grote verandering onder de hervormingen die vorige maand werden aangekondigd door Shabana Mahmood, de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken. Het beleid beoogt onder meer dat de status van vluchtelingen tijdelijk wordt en dat deportaties worden versneld van personen die zonder documenten in het VK arriveren.

Tot op heden heeft de DRC niet voldaan aan de gestelde normen door de Britse overheid voor medewerking, waarop het land nu is uitgesloten van versnelde visumdiensten en voorkeursbehandeling voor VIPs en beleidsmakers. Mahmood heeft aangegeven dat de Britse regering verdere stappen kan zetten, inclusief een volledige stopzetting van visa voor de DRC, tenzij er snel verbetering optreedt in de samenwerking.

Ze voegde toe: “Wij verwachten dat landen zich aan de regels houden. Als een van hun burgers geen recht heeft hier te zijn, moeten ze worden teruggenomen.”

Zij bedankte Angola en Namibië voor hun medewerking en gaf aan dat de Democratische Republiek Congo nu de juiste keuzes moet maken door haar burgers terug te nemen. Anders verliest het land het privileges om toegang te krijgen tot het Verenigd Koninkrijk.

Relevante beleidswijzigingen en het gewijzigde migratieklimaat

Deze stappen maken deel uit van de bredere hervormingen die onder leiding van de overheid zijn doorgevoerd om het asielsysteem te hervormen. Het nieuwe beleid beperkt onder andere de beschermingen voor vluchtelingen en hun kinderen, met als doel de instroom van migranten die via ongereguleerde kanalen arriveren te beperken — een beweging die is ingegeven door de groeiende onvrede onder rechts-nationalistische groepen.

Daarom arriveerden in dit jaar meer dan 39.000 mensen op kleine boten in het Verenigd Koninkrijk, een recordaantal dat hoger ligt dan in heel 2024, maar niet het record uit 2022 overschrijdt. Toen was de situatie nog explosiever onder de regering van de conservatieven.

Nieuwe regels en de impact op asielprocedures

Volgens Mahmood zullen de hervormingen, geïnspireerd door het strikte asielsysteem van Denemarken, ervoor zorgen dat vluchtelingen minder geneigd zijn om via de Franse Kanaalkust te proberen binnen te komen. Ze verklaarde dat het huidige systeem “buiten controle en oneerlijk” is en dat het een “ ongemakkelijke waarheid” is dat de overheid die moet aanpakken.

Het nieuwe beleid stelt dat de vluchtelingenstatus voortaan tijdelijk wordt en elke 30 maanden wordt beoordeeld. Daarnaast moeten vluchtelingen terugkeren naar hun thuislanden zodra die veilig worden bevonden en wordt de wachttijd voor het aanvragen van permanente verblijfsstatus verlengd van vijf naar twintig jaar.

Bovendien wordt wettelijk vastgelegd dat het gebruik van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) door illegale migranten en buitenlandse criminelen wordt bemoeilijkt om deportaties te voorkomen.

Sinds juli vorig jaar heeft het VK meer dan 50.000 mensen zonder recht op verblijf verwijderd, een stijging van 23 procent vergeleken met de voorgaande periode. Daarnaast zijn diplomaten geïnstrueerd om de terugkeer van migranten prioritair te maken, aldus Yvette Cooper, de minister van Buitenlandse Zaken.

De nieuwe beleidslijn krijgt ook kritiek. Mark Davies, voormalig adviseur bij de Britse Buitenlandse Dienst, noemde de plannen “beschamend” en een afwijking van de historische belofte van Groot-Brittannië om vluchtelingen te ondersteunen. Voormalig Labour-leider Jeremy Corbyn betitelde de beleidswijzigingen als “draconisch”, en zei dat ze gericht zijn op het “sussen van de meest afschuwelijke, racistische rechtervleugel’ in Europa, en dat ze tegelijkertijd de VN-conventie over mensenrechten ondermijnen.

Enver Solomon, directeur van het Refugee Council, waarschuwde dat de plannen niet zullen afschrikken en dat hard werkende vluchtelingen de kans moeten krijgen op een veilige en stabiele toekomst.

Huidige migratietrends en cijfers

Volgens officiële cijfers van het AFP-nieuwsagentschap heeft het aantal asielaanvragen in het Verenigd Koninkrijk een recordhoogte bereikt, met circa 111.000 aanvragen in het jaar tot juni 2025.

De eerste positieve beslissingen over asielaanvragen daalden echter van 2023 naar 2024. De meeste migranten arriveren legaal, maar de netto migratie is teruggelopen van een record van 906.000 in juni 2023 tot 431.000 in 2024, gedeeltelijk door strengere regels en beleidsmaatregelen.