Huidige status van de diplomatieke onderhandelingen

De diplomatie rond het conflict tussen Rusland en Oekraïne bevindt zich volgens de Amerikaanse president Donald Trump in de ‘laatste fase’. Hij deed deze uitspraken tijdens een ontmoeting met Oekraïens president Volodymyr Zelenskyy op de Amerikaanse estate Mar-a-Lago in Florida. Het tweetal stond buiten het resort en sprak met verslaggevers terwijl ze zich voorbereidden op gesprekken over een nieuwe aanpak om de bloedige strijd te beëindigen.

Ontwikkelingen en achtergronden

Trump, die zich sinds zijn herstelde functie intensief inzet voor een einde van het bijna vier jaar durende oorlog, liet weten dat er sprake is van positieve signalen over een mogelijk akkoord. Hij uitte zijn verwachtingen dat een deal in de maak is die zowel Oekraïne als andere betrokken partijen ten goede zal komen. Volgens hem zijn beide landen en de leiders er klaar voor om de strijd te beëindigen, wat volgens hem ondersteuning biedt aan de wensen van het Oekraïense volk en de Russische bevolking.

De Amerikaanse president benadrukte dat de onderhandelingen op dit moment in de afrondende fase verkeren en dat er een sterke overeenkomst wordt nagestreefd. Hierin wordt onder meer de veiligheid van Oekraïne gewaarborgd, met garanties die ook door Europese landen worden ondersteund. Hij stelde dat zowel Oekraïne als Rusland willen dat de oorlog stopt en dat de leiders van beide landen daartoe bereid zijn.

Situatie en controverse rond de onderhandelingen

In de dagen voorafgaand aan de ontmoeting intensifieerde Rusland haar aanvallen op de Oekraïense hoofdstad. Zelenskyy, die naast Trump stond, benadrukte dat de gesprekken grenslijnen bevatten, zoals territoriale concessies, die tot nu toe voor Oekraïne een rode lijn vormen. Hij meldde dat zijn onderhandelaren en Trump’s adviseurs stappen zetten om vrede dichterbij te brengen en dat dit onderwerp in de ontmoeting van zondag verder zal worden besproken.

Tijdens recente besprekingen heeft de Verenigde Staten toegezegd bepaalde veiligheidswaarborgen te bieden aan Oekraïne, vergelijkbaar met die voor andere NAVO-landen. Zelenskyy heeft aangegeven dat hij bereid zou zijn de onderhandelingen over lidmaatschap van de NAVO op te geven als Oekraïne vergelijkbare bescherming krijgt om toekomstige Russische aanvallen af te wenden.

Perceptie en cynisme onder Oekraïners

Oleksandr Kraiev, een analist bij het denktank Oekraïne Prism, uitte dat de Oekraïense bevolking sceptisch staat tegenover de vredesinitiatieven die door de VS worden bemiddeld. Hij zegt dat eerdere pogingen, in 2015 tot 2017, telkens werden doorbroken door Rusland, zelfs op het niveau van het staakt-het-vuren.

Hij voegde daaraan toe dat momenteel vooral wordt gestreefd naar een staakt-het-vuren als voorwaarde voor verdere onderhandelingen en dat vertrouwen in een duurzame vrede ontbreekt. Een echte vredesovereenkomst wordt volgens hem niet verwacht, omdat Rusland nog niet bereid is volledige concessies te doen.

Politieke dynamiek en onverwachte ontwikkelingen

Trump’s optimistische toon wordt getrokken door scepsis in Europa over Vladimir Poetin’s ware intenties, vooral na een nieuwe Russische bombardement op Kiev kort voor Zelenskyy’s reis naar Florida. Volgens berichten had Trump vóór de ontmoeting een uur telefonisch contact met Poetin, wat Oekraïense leiders verraste. Het Amerikaanse nieuwsbureau Al Jazeera meldde dat de Oekraïense delegatie opnieuw verrast werd door Trump’s ingrijpen en dat de Russen beweren dat de Amerikaanse aanvraag voor een gesprek met Poetin de escalatie beïnvloedde.

Intussen worden territoriale concessies door Oekraïne besproken, maar deze vallen buiten het oorspronkelijke raamwerk dat Zelenskyy nastreeft. De Kremlin stelde dat Trump slechts akkoord ging met een tijdelijke wapenstilstand, wat volgens hen de oorlog zou verlengen tenzij Oekraïne territoriale concessies doet. Zelenskyy heeft eerder aangegeven dat hij bereid is troepen terug te trekken uit de industriewijken in het oosten, mits Rusland ook terugtrekt en het gebied demilitariseerd wordt onder toezicht van internationale troepen.

Poetin verklaarde publiekelijk dat hij alle gebieden in vier belangrijke regio’s, inclusief de Krim die in 2014 illegaal werd aangehecht, als Russisch territorium erkend wil zien. Oekraïne heeft deze eisen duidelijk afgewezen. Trump toont enige ontvankelijkheid voor Poetin’s voorwaarden, onder meer door te stellen dat Rusland mogelijk overgehaald kan worden de oorlog te beëindigen als Kyiv bereid is territoriale concessies te doen in de Donbas-regio en Westerse landen economische prikkels bieden om Rusland terug te brengen in de wereldeconomie.