Massale protesten tegen het handelsakkoord tussen de EU en Zuid-Amerikaanse landen

Duizenden boeren protesteerden in Brussel door met tractoren de straten te blokkeren. Ze uitten hun verzet tegen de omstreden handelsovereenkomst tussen de Europese Unie en landen in Zuid-Amerika, waarvan zij vrezen dat het hun bestaansmogelijkheden zal ondermijnen doordat het goedkopere producten uit Zuid-Amerika zal toelaten op de Europese markt.

Op donderdag verzamelden honderden tractors zich in de Belgische hoofdstad, nadat meer dan 150 voertuigen de centrale straten van Brussel versperden. Naar schatting zouden ongeveer 10.000 demonstranten aanwezig zijn, meldt de landbouwlobbyorganisatie Copa-Cogeca.

De spanningen tijdens de EU-top

De dag hing vol spanning, zowel buiten als binnen de vergaderzalen van de Europese top. Terwijl leiders debatteerden over de uitkomst van de Mercosur-overeenkomst, werden de gemoederen op straat hoog opgespeeld. Buiten de bescheiden zalen dienden boeren wortels en eieren toe aan de politie, terwijl ze vuurwerk afstaken en het verkeer volledig plat lag.

De autoriteiten grepen in met traangas en waterkanonnen, terwijl ze wegafsluitingen plaatsten en tunnels in de stad afsloten. Een tractor droeg een bord met de tekst: “Waarom suiker importeren van de andere kant van de wereld als wij hier de beste produceren?”

De tegenstellingen tussen voor- en tegenstanders

Maxime Mabille, een Belgische melkveehouder, verklaarde: “We zijn hier om nee te zeggen tegen Mercosur.” Hij beschuldigde Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, ervan te proberen het akkoord erdoor te drukken, alsof “Europa een dictatuur is geworden.”

Veel protesteerders vrezen dat een instroom van goedkopere agrarische producten uit landen als Brazilië de Europese producenten zal ondermijnen. Ze maken zich vooral zorgen over rundvlees, suiker, rijst, honing en soja, die afkomstig zijn uit Zuid-Amerikaanse landen met minder strenge regelgeving, vooral op het gebied van pesticiden die in de EU verboden zijn.

De politieke verdeeldheid over het handelsakkoord

Het protest van dezelfde aard werd al sinds 2024 gevoerd in Frankrijk, België en andere landen. Florian Poncelet van de Belgische boerenbond FJA stelde: “We willen eindelijk gehoord worden.”

Momenteel leiden Frankrijk en Italië de oppositie tegen het akkoord. President Emmanuel Macron gaf aan dat “we er niet klaar voor zijn” en dat het akkoord “zoals het nu ligt niet ondertekend kan worden.”

Frankrijk heeft samen met Polen, België, Oostenrijk en Ierland de forse vraag tot uitstel gecoördineerd en heeft voldoende stemmen binnen de Europese Raad om het pact mogelijk te blokkeren.

Daarentegen zetten Duitsland en Spanje zich sterk in voor goedkeuring. Duits bondskanselier Friedrich Merz waarschuwde dat “de beslissingen nu genomen moeten worden” als de EU haar geloofwaardigheid op het wereldtoneel wil behouden, terwijl de Spaanse premier Pedro Sánchez betoogde dat het akkoord Europa geopolitieke en geo-economische kracht zal geven tegen rivalen.

Het belang van het Mercosur-akkoord

Het bijna 25 jaar durende proces heeft geleid tot de creatie van ’s werelds grootste vrijhandelsgebied, dat 780 miljoen mensen omvat en goed is voor ongeveer een kwart van het wereldwijde bruto binnenlands product (BBP). Voorstanders stellen dat het een tegenwicht biedt tegen China en de Europese export van voertuigen, machines en wijn zal stimuleren, vooral nu de Amerikaanse importtarieven toenemen.

Hoewel er woensdag voorlopige garanties werden afgesproken om gevoelige invoer te beperken, is de oppositie toegenomen. Von der Leyen blijft vastbesloten om dit weekend naar Brazilië te reizen om het akkoord te ondertekenen, maar heeft daarvoor de steun nodig van minstens twee derde van de EU-landen.

Brazilië en de laatste waarschuwing

Braziliaans president Luiz Inácio Lula da Silva gaf woensdag een ultimatum af, waarin hij aankondigde dat zaterdag een “nu of nooit”-moment was. Hij voegde daaraan toe dat “Brazilië geen nieuwe akkoorden meer zal sluiten zolang ik president ben,” tenzij het Mercosur-akkoord wordt goedgekeurd. Bij een afwijzing lijkt het erop dat Brazilië geen verdere overeenkomsten zal aangaan zolang de huidige regering aan de macht is.