In Kyiv, Oekraïne, voorspellen voormalige militaire leiders, analisten en Oekraïense militairen dat de grootste Europese conflict sinds de Tweede Wereldoorlog mogelijk niet snel eindigt. Vasily, een stevig gebouwde officier lopend met moeite over het plein van de ontzettend grote kerstboom op de Sophia-plein, beweert dat Russische soldaten bang zijn voor Oekraïners.

Hij vertelt aan Al Jazeera: “Ik ben in hun loopgraven gesprongen. Ze zijn echt bang voor ons.” Hoewel de angst aanwezig is, betekent dat niet dat Kyiv de voorwaarden voor een einde aan de oorlog kan dicteren. Rusland beschikt over meer soldaten, een sterker economisch machine en een aanzienlijk groter oorlogskas. Oekraïne daarentegen blijft onderbezet en onderbewapend, aldus Vasily.

Vasily wijst op de tekortkomingen op het front, zoals de ernstige schaarste aan artilleriegranaten. Hij herinnert zich dat hij op de frontlinie was voordat hij in 2023 zijn linker voet verloor door een landmijn. Ondanks zijn verwondingen blijft hij in dienst, hoewel hij zijn achternaam niet bekend maakt vanwege de oorlogssituatie.

De mogelijke tijdlijn tot 2026 en de toekomst van de oorlog

Een vier-sterren generaal denkt dat een echte overwinning moeilijk haalbaar is en dat er wellicht slechts een “pauze” in de oorlog mogelijk is, die in februari 2026 haar vijfde jaar ingaat. Ihor Romanenko, voormalig onderbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten, zegt dat er zonder de bevrijding van de grenzen van 1991 geen volledige vrede met Rusland zal komen.

Hij benadrukt dat, indien Moskou de wapenstilstand zal breken, Kyiv zich moet voorbereiden op het versterken van zijn militaire capaciteit. Dit houdt in dat het land een universele en onvoorwaardelijke mobilisatie moet doorvoeren, de binnenlandse wapend fabricage moet verhogen, economische beslissingen moet afstemmen op oorlogseisen en de wettelijke situatie moet verstrakken.

In 2022 voorzag de Oekraïense militaire industrie ongeveer 15 tot 20 procent van de benodigde wapens, maar inmiddels wordt ongeveer 40 procent zelf geleverd. Western alliantie blijft de resterende 60 procent aanleveren, en hun hulp moet snel en besluitvaardig plaatsvinden, volgens Romanenko.

Mogelijke dialoog en de grens van 2026

Volgens het hoofd van de Kyivse denktank Penta, Volodymyr Fesenko, zou er in de tweede helft van 2026 een “kans” kunnen ontstaan op het sluiten van een vredesakkoord, mits Rusland niet sneller zal proberen te doorbreken en Kiev een slipstroom van genoeg draagkracht toont voor de oorlog van uitputting. Als de impasse in 2027 wordt bereikt, zegt hij, zal de situatie wellicht anders zijn.

Fesenko voegt eraan toe dat een vredesdeal afhankelijk is van de bereidwilligheid van de Kremlin en Vladimir Poetin. Mocht Rusland tegen het einde van 2024 inzien dat een doorbraak onmogelijk is, dan bestaat er de mogelijkheid dat een akkoord al eind 2025 kan worden bereikt. Het proces van het sluiten van een overeenkomst zal echter maanden duren, met moeilijkheden om de verschillende versies te harmoniseren.

De impact van internationale factoren

Het is mogelijk dat Oekraïne onder druk van het Witte Huis moet instemmen met het afstaan van door Kyiv gecontroleerde delen van de Donetsk-regio, inclusief enkele zwaar versterkte steden, in ruil voor Russisch terugtrekking uit drie Oekraïense regio’s in het oosten en noorden. Zonder dergelijke concessies kan de oorlog doorlopen tot 2027.

Daarnaast beïnvloeden mondiale ontwikkelingen de afloop van het conflict. Kyiv-analist Ihar Tyshkevich voorspelt een veranderende definitie van het “collectieve Westen” in 2026. De VS zal wellicht haar rol als global policeman beëindigen en de hegemonie van het Westen afnemen, wat leidt tot een multipolaire wereldorde.

Hij wijst op een mogelijke “erosie” van het internationaal recht, wat Oekraïne zal treffen. De scenario’s voor de Oekraïense situatie variëren van een “Finse” aanpak tot een “Georgische” situatie, afhankelijk van de inzet en acceptatie van de internationale en nationale politiek.

Verschillende scenario’s voor een einde aan de oorlog

Volgens Nikolay Mitrokhin van de Universiteit van Bremen bestaat er maar één uitgesproken uitkomst: Oekraïne zou gedwongen kunnen worden om ongeveer twintig procent van de Donetsk-regio, en mogelijk meer, op te geven, inclusief het erkennen van de verlies van een groot deel van Zaporizhzhya en Dnipro.

Het Kremlin heeft volgens Mitrokhin voldoende middelen om de oorlog minstens twee jaar voort te zetten, omdat veel landen hun economische banden met Rusland blijven onderhouden, ondanks de sancties. Oekraïne beschikt over onvoldoende mankracht vanwege de corruptie en de angst onder de regering om te mobiliseren.

Vooruitgang op het slagveld gaat langzaam, omdat de westerse bemiddelen niet in staat zijn Rusland te overtuigen het conflict te stoppen, stelt Mitrokhin.

Hij suggereert dat onder druk van de Verenigde Staten en mogelijke wijzigingen in Kyiv, er kansen kunnen ontstaan dat Oekraïne ofwel Donetsk verliest, of dat Zelensky zijn regering moet herstructureren, mogelijk onder invloed van buitenlandse eisen.

De stem van de Oekraïense burgers

Veel Oekraïners ondervinden de oorlog als een zware last. Taras Tymoshchuk, een 63-jarige voormalig econoom, zegt dat zijn frustratie over de situatie groot is. Hij roept op om Donetsk aan Rusland over te laten en te investeren in herstel, zodat hij kan wachten op een betere dag — niet door de geluiden van Russische drones en raketten, maar door vogeltjes die zingen.