Amerikaanse inzet voor Groenland en de internationale reactie

De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn inspanningen versterkt om Groenland te verkrijgen, waarbij hij het eiland beschouwt als essentieel voor de nationale veiligheid van de Verenigde Staten. Hij introduceerde een speciale gezant, die volgens hem de leiding zou nemen in deze kwestie. Deze stap volgde op uitingen van Trump waarin hij stelde dat Groenland voor de Amerikaanse verdediging van groot belang is.

Zijn opmerkingen op maandag werden gevolgd door protesten van zowel de Deense als de Groenlandse leiders, die hun bezwaar uitten tegen de uitspraken van de nieuwe gezant, Jeff Landry, gouverneur van Louisiana. Landry zei dat hij zou proberen om Groenland “een onderdeel van de VS” te maken. Deze opmerkingen veroorzaakten diplomatieke opwinding en maatschappelijke discussie.

De Nederlandse en Deense reactie op de Amerikaanse plannen

De Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen gaven gezamenlijk aan dat “Groenland toebehoort aan de Groenlanders”. Ze benadrukten dat “een ander land niet geannexeerd kan worden, zelfs niet onder het mom van internationale veiligheid”. Nielsen voegde daaraan toe dat de Amerikaanse activiteiten “mogelijk groot klinken, maar voor ons geen verandering betekenen” en dat Groenlanders hun eigen toekomst bepalen.

Frederiksen noemde de situatie in haar Instagram-bericht “een moeilijke situatie die onze alliantie op de proef stelt”, hetgeen de complexiteit van het internationale beleid rond Groenland illustreert.

Diplomatieke en economische repercussies

De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Lokke Rasmussen, kondigde aan dat hij de Amerikaanse gezant Kenneth Howery zou uitnodigen voor een gesprek over de Amerikaanse plannen. Rasmussen beschuldigde Landry’s uitspraken van “volledig onaanvaardbaar”.

Daarnaast zette de Amerikaanse regering de spanningen verder door de leasecontracten voor vijf grote windenergieprojecten in de Oost-Atlantische Oceaan op te schorten, waaronder twee projecten van de Deense staatsnkoost Orsted.

Het Europese Commissievoorzittersduo Ursula von der Leyen en Antonio Costa verklaarden hun volledige solidariteit met Denemarken. Ze onderstreepten dat “territoriale integriteit en soevereiniteit fundamentele principes van het internationaal recht zijn”.

Context en mogelijke consequenties

Sinds Trumps terugkeer naar het Witte Huis in januari heeft hij herhaaldelijk verklaard dat de VS Groenland ‘nodig hebben’ vanwege zijn rijke hulpbronnen. Hij heeft niet uitgesloten dat militaire kracht ingezet zou kunnen worden om het eiland te verkrijgen. Groenland, strategisch gelegen tussen Europa en Noord-Amerika, bevat belangrijke ballistische raketsystemen en grote mineralenreserves die de afhankelijkheid van China zou kunnen verminderen.

Volgens een peiling uit januari wil de meerderheid van de 57.000 Groenlanders onafhankelijk worden van Denemarken, maar zij geven aan niet te willen toetreden tot de Verenigde Staten.