Besprekingen in Miami en hun context
De Amerikaanse gezant Steve Witkoff heeft de recente gesprekken over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne omschreven als «productief en constructief». Hij heeft afzonderlijke ontmoetingen gehad met Oekraïense, Russische en Europese onderhandelaars in de Amerikaanse staat Florida. Deze bijeenkomsten vormen onderdeel van een reeks gesprekken tussen de Verenigde Staten, Rusland en Oekraïne over een 20-puntenplan dat door voormalig president Donald Trump werd gepresenteerd als een mogelijke oplossing voor het conflict dat inmiddels bijna vier jaar duurt.
Vervolg en internationale reacties
Ondanks het optimisme vanuit Washington zijn er geen duidelijke signalen dat belangrijke obstakels snel opgelost zullen worden, vooral met betrekking tot de territoriale kwesties die in het conflict betrokken zijn. Witkoff, die zaterdag ook een ontmoeting had met de speciale gezant van Vladimir Putin, Kirill Dmitriev, sprak op zondag met functionarissen uit Oekraïne en Europa. Vervolgens had hij aparte vergaderingen met de Oekraïense delegatie onder leiding van Rustem Umerov, een senior functionaris. Jared Kushner, adviseur en schoonzoon van Trump, nam ook deel aan de besprekingen.
Specifieke onderwerpen en gezamenlijke verklaringen
In een gezamenlijke verklaring noemden Witkoff en Umerov dat de gesprekken «productief en constructief» waren en dat de focus lag op een «gedeelde strategische aanpak tussen Oekraïne, de Verenigde Staten en Europa». Ze benadrukten dat er vooral aandacht was voor de planning en de volgorde van de volgende stappen.
Daarnaast richtten bilaterale discussies tussen Oekraïense en Amerikaanse functionarissen zich op het ontwikkelen en afstemmen van standpunten over vier belangrijke documenten: het 20-puntenplan, een «multilateraal veiligheidsgarantie-kader», een «veiligheidsgarantie voor Oekraïne» en een «economisch en welvaartplan». Witkoff meldde in een aparte X-bericht dat ook zijn gesprekken met Dmitriev «productief en constructief» waren geweest. Hij bevestigde dat Rusland zich inzet voor het bereiken van vrede in Oekraïne en waardeert de steun van de Verenigde Staten daarbij.
Reactorientaties en geopolitieke standpunten
Voorafgaand aan de zondagse gesprekken gaf Yury Ushakov, de belangrijkste adviseur van Vladimir Putin op het gebied van buitenlands beleid, aan dat de door Oekraïne en haar Europese bondgenoten voorgestelde wijzigingen in het Amerikaanse vredesraamwerk de kansen op vrede niet bevorderden. Dmitriev zou maandag terugkeren naar Moskou en verslag uitbrengen aan Putin over de uitkomsten van de onderhandelingen.
Rusland, dat op 24 februari 2022 een volledige invasie in Oekraïne lanceerde, ziet Europa als «pro-oorlogs» en stelt dat haar deelname aan de onderhandelingen deze juist bemoeilijkt. Daarnaast gaf Dmitry Peskov, woordvoerder van het Kremlin, aan dat Putin bereid was tot gesprek met de Franse president Emmanuel Macron. Macron had eerder gesuggereerd dat Europa contact moet zoeken met de Russische leider om het conflict te beëindigen.
Reacties van leiders en de rol van plannen
Macron’s kantoor verwelkomde de Russische reactie en liet weten dat het positief was dat het Kremlin publiekelijk akkoord ging met deze aanpak. Een officiële verklaring stelde dat in de komende dagen zal worden besloten hoe verder te gaan.
Trump presenteerde vorige maand een plan met 28 punten om de oorlog in Oekraïne te beëindigen, wat onmiddellijk kritieken uit Europa uitlokte omdat het plan leek op de eisen die door de Kremlin worden gesteld. Oekraïens president Zelenskyy heeft sindsdien verklaard dat Oekraïne en haar Europese bondgenoten hun eigen versie van een 20-puntenplan hebben gedeeld, gebaseerd op het oorspronkelijke voorstel van het Witte Huis.
Een van de grote geschilpunten tussen Rusland en Oekraïne blijft de Russische eis om delen van het land terug te houden die sinds haar grootschalige invasie worden gecontroleerd, vooral in het oosten van Oekraïne. Zelenskyy noemde de gesprekken «constructief» en zei dat deze «snel voortgang boeken». Tegelijkertijd waarschuwde hij dat veel afhangt van de bereidheid van Rusland om werkelijk een einde te maken aan de oorlog. Hij prees ook de Europese toezegging van 100 miljard dollar voor financiële steun in de komende twee jaar, wat hij beschouwde als een «hervormingsweek van groot belang» voor Oekraïne.
