Introductie van het concept en de verspreiding

Van de Verenigde Staten tot Europa wint het idee om niet-blanke immigranten met dwang uit te zetten aan belang. Waar komt deze gedachte vandaan? Afgelopen week uitte Vivek Ramaswamy, een kandidaat voor gouverneur in Ohio en lid van de Republikeinse partij, kritiek op andere Republikeinen die geloven dat afkomst of erfenis bepalend zijn voor wat iemand echt Amerikaans maakt. Tijdens de jaarlijkse conferentie van Turning Point USA stelde hij dat de opvatting dat een ‘erfgoed-Amerikaan’ meer Amerika is dan een ander, on-Amerikaans is. Ramaswamy, die is geboren uit Indische immigranten, verwoordde deze mening.

Definitie van remigratie

In algemene zin verwijst remigratie naar het vrijwillig terugkeren van een immigrant naar het land van herkomst. In de context van extreem-rechtse bewegingen krijgt het begrip echter een andere lading: het wordt gezien als een methode van etnische zuivering. Voor blanke etnonationalisten betekent remigratie een proces waarbij alle niet-witte mensen met geweld uit landen met een overwegend blanke bevolking worden verwijderd.

De oorsprong van remigratie

De ideeën over remigratie strekken terug tot nazi-Duitsland in de late jaren 1930. Destijds probeerden de nazi’s de Joden in Duitsland te ‘verplaatsen’ naar Madagascar. Het hedendaagse concept kreeg meer aandacht door het werk van Renaud Camus, een Franse romanschrijver die in 2011 de samenzweringstheorie van de Grote Vervanging formuleerde in zijn boek Le Grand Remplacement. Deze theorie wordt algemeen als onwaar beschouwd, maar beroept zich op het idee dat elites blanke Christenen in het Westen vervangen door niet-witte, vooral moslim, bevolkingsgroepen via massamigratie en demografische veranderingen. Camus benoemt dit als ‘genocide door substitutie’.

De invloed van theorieën en actoren

Extreem-rechtse nationalisten in Europa en de rest van de wereld lenen ideeën uit deze theorie. Heidi Beirich, een expert op het gebied van extreem-rechtse bewegingen in de Verenigde Staten en Europa, vertelt aan Al Jazeera dat de term remigratie relatief nieuw is binnen deze kringen. Volgens haar werd het concept gepopulariseerd door Martin Sellner, een leider van de Oostenrijkse ultranationalistische Identitaire Beweging. Deze organisatie staat bekend om anti-immigratiebeleid en het promoten van etnonationalistische opvattingen — een ideologie die de natie definieert op basis van gedeelde etniciteit, afkomst, cultuur en erfgoed.

Remigratie als beleid en verschillende visies

Sellner en soortgelijke denkers zien remigratie vooral als een gedwongen verwijderingsbeleid voor niet-blanke groepen uit zogenaamd wit gebleven landen, zoals Europa, Canada, de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland. Beirich benadrukt dat remigratie in essentie een strategie is die heel dicht bij de samenzweringstheorie van de Grote Vervanging staat en wordt ingezet om deze te verwezenlijken.

Niet alle nationalistische stromingen delen dezelfde opvattingen over remigratie. Naast etnonationalisten bestaan er ook civieke nationalisten, die hun geloof in de natie baseren op gedeelde politieke waarden, wetten en instituties, los van etniciteit. Voor deze groep betekent remigratie meestal vrijwillige terugkeer van migranten, vaak gestimuleerd door beleid of financiële prikkels, op basis van economische, familiale of culturele redenen.

De toenemende mainstream acceptatie

Volgens Beirich wordt de idee van remigratie sinds de afgelopen twee jaar actief gepusht door Sellner in samenwerking met verschillende partijen in Europa. Zij stelt dat het niet verbazingwekkend is dat de AfD in Duitsland, een uiterst rechtse partij die in het land als extremist wordt beschouwd, openstaat voor zulke ideeën. In mei 2025 meldde Axios, op basis van een anonieme bron binnen het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, dat er plannen bestaan voor het oprichten van een ‘Office of Remigration’. Daarnaast plaatste het Department of Homeland Security op 14 oktober een bericht op X (voorheen Twitter) waar het het woord ‘remigrate’ gebruikte en een link naar een app die zelfde deportatie mogelijk maakt.

De beweging in Europa en andere landen

Ook in Europa wordt de remigratiegedachte opnieuw opgerakeld door leiders als Herbert Kickl, de leider van de Oostenrijkse Freiheitliche Partei Österreichs (FPO). Hij stelde dat hij als ‘Volkskanselier’ de remigratie zal initiëren van degenen die onze gastvrijheid schenden. Hoewel de FPO bij de verkiezingen in september 2024 de meeste zetels behaalde, vormden andere partijen – waaronder de conservatieve ÖVP, de sociaal-democraten (SPO) en de liberale NEOS – een coalitie die de FPO buitenspel zette. In Duitsland pleitte Alice Weidel, fractievoorzitter van de AfD, in januari voor het sluiten van de grenzen op het terrein van remigratie.

In mei 2025 vond in Italië de zogenaamde Remigration Summit plaats, waar ruim 400 rechtse activisten uit heel Europa aan deelnamen. Volgens InfoMigrants, een nieuwswebsite over migratie, was deze conferentie een belangrijke ontmoetingsplek voor deze groeperingen. Beirich waarschuwt dat, mocht remigratie daadwerkelijk als beleid worden doorgevoerd, het in praktijk zou neerkomen op het creëren van volledig blanke landen via etnische zuivering.